Ongeneeslijk religieus

chevron-down
ongeneeslijk religieus

...is bijna af!

Nog twee weken tot de deadline! En het meerendeel van het boek is geschreven. Wil je alvast wat lezen?


Schrijf je dan in om eens per twee weken (tot aan de verschijning van het boek) een update met een tekst en/ of filmpje te ontvangen. 


(om je een idee te geven, bekijk de vorige mails hier)


gerko tempelman

Ik respecteer jouw privacy. Lees hier mijn privacyverklaring.

Update/ nieuws

Een zomer vol schrijven. Het vordert behoorlijk. Ik moet nog ongeveer één hoofdstuk (van de vijf)


Onlangs was ik op een festival waar ik m'n boek mocht pitchen. In 3 minuten vertel ik je wat het kernidee is. De lange versie (20 minuten) staat hier.

Gerko Tempelman

Hey, een boek, waar gaat het over?

gerko tempelman

Hoe?

Simpel. Ik vertel m'n eigen biografie. 

Over opgroeien in een christelijke zuil, dan theologie en filosofie studeren - en wat er dan gebeurt.


Ik denk dat mijn eigen verhaal een perfecte analogie is van wat er in de filosofiegeschiedenis gebeurde en nog steeds gebeurt. 


Een persoonlijk verhaal dus. Ik denk dat de thema's er een stuk leesbaarder van worden :-)

Wat?

We dachten dat het zou verdwijnen, het blijkt toch niet helemaal het geval: religie, God, geloof.


In m'n boek vertel ik hoe in het filosofische denken het geloof in God afbrokkelde in de recente geschiedenis. In filosofentermen: de dood van God.


En ik sta stil bij waarom religie maar niet verdwijnt. Hoe het komt dat we 'ongeneeslijk religieus' zijn, zeg maar.


Specifiek kijk ik daarbij naar wat steeds meer hedendaagse filosofen (zie onder) noemen de 'comeback van God' in de filosofie.


zizek

De opzet

1. kun je kiezen wat je wilt geloven?

Toen ik ging studeren werd ik gewaarschuwd: in Amsterdam verlies je je geloof. Het bleek zo te zijn. Maar had ik daar een keuze in? Ik heb het niet zo ervaren. Heb je eigenlijk überhaupt een keuze in geloofszaken?


2. hoe God verdween uit onze wereld mijn leven.

De post-christelijke wereld is het beste te begrijpen vanuit het denken over 'het kwaad'. Zo zegt een filosofe. Rampen, ellende, Auschwitz - ze hebben ons gemaakt tot wie we zijn. We zijn er minder van in God gaan geloven. Met recht, misschien.

3. Geloven we minder dan vroeger?

Veel mensen zeggen vandaag de dag: ik geloof niks. Maar klopt dat? Of geloven mensen vooral andere dingen? Er zijn denkers die zeggen: het is je reinste onzin. Moderne mensen geloven meer dan ooit. Nog meer zelfs, dan Jehova's getuigen.

4. Waarom ik misschien te weinig geloof

Moderne mensen maken het onderscheid ratio/ emoties. We hielden er onze wetenschap aan over. Sommige denkers zeggen: we hebben een ander onderscheid nodig: mogelijk/ onmogelijk. Want denken vanuit het onmogelijke levert veel meer op dan denken vanuit het mogelijke.


5. Waarom ik misschien te veel geloof

Als je afrekent met geloof, zo heb ik geleerd, houd je toch nog wat over. Verlangen. Verlangen de aanleiding voor geloof. Maar zonder geloof, blijft een mens verlangen. De conclusie? Je blijft ongeneeslijk religieus. Want onvervuld verlangen, dat is nou juist een christelijk thema.


Fragmentje

Over geloven

Mensen geloven de raarste dingen. Dat de aarde plat is bijvoorbeeld. Of ze geloven in een vliegend spaghettimonster (hoewel dat misschien een grap is). En ze geloven soms gevaarlijke dingen. Over martelaarschap of over inentingen.


Natuurlijk gaan we graag in gesprek met mensen hierover. Waarom geloof je dat? Weet je het wel zeker? En zou je er ook aan kunnen twijfelen? We hebben er vandaag de dag geen moeite mee om te vertellen wat wij vinden van iemands overtuiging.


Maar eigenlijk is dat gek. Want het is onmogelijk om op basis van een keuze een bepaalde (geloofs)overtuiging aan te nemen. Anders gezegd: het is niet zo dat iemand vandaag kan kiezen om morgen iets te geloven. 


Probeer het maar eens. Zou jij, bijvoorbeeld, morgen om 14.30 kunnen besluiten te geloven dat de maan van kaas is? Dat zal je nog niet meevallen. Je kunt misschien nog net doen alsof, maar dan weet je eigenlijk zelf wel dat je het ondertussen helemaal niet gelooft. Het is onmogelijk om puur op basis van een wilsbesluit, van het één op het andere moment, te kiezen iets te geloven.


Tijdens een college op de VU zei mijn docent René van Woudenberg: als mensen niet zomaar kunnen kiezen wat te geloven, kunnen we ze er dan nog wel op aanspreken als ze denken dat de wereld plat is?


Natuurlijk wel. Een bepaalde overtuiging komt je ook weer niet aanwaaien zonder dat je er zelf inspraak in hebt.


Overtuigingen kunnen langzaam ontstaan. Iemand die denkt dat de aarde plat is, heeft misschien jarenlang onderzoek gedaan. Hij of zij heeft op internet allerlei fora bezocht en gediscussieerd met mensen. En geleidelijk is de overtuiging gegroeid dat de aarde plat is.


Hoe langer dat proces duurde, hoe meer zo iemand ervan overtuigd begon te raken dat de aarde plat was. Niet van de één op andere dag, maar geleidelijk.


Van Woudenberg zegt: en dat is waar we mensen op aanspreken. Heb jij dat onderzoek een beetje goed gedaan? Heb je ook naar kritische mensen geluisterd? En weet je wel zeker dat je je wilt inlaten met dit type ideeën?


'Waar je je mee inlaat, daar wordt je mee besmet', zo hoor je wel eens. Voor geloven geldt hetzelfde. Het is goed om dat te beseffen, want: waar laat jij je mee in?

Enkele denkers die voorbij zullen komen

quote-left

Het probleem van het kwaad is de allesbepalende motor achter het moderne

denken.

quote-right
susan neiman

Susan Neiman

Filosoof en schrijver 'Evil in modern thought'

quote-left

De enige manier om een atheïst te zijn, is via het christendom.


quote-right
zizek 2

Slavoj Žižek

Een van de bekendste filosofen van dit moment.

quote-left


Op zoek naar een religie zonder religie


quote-right
john caputo

John Caputo

Amerikaans filosoof en theoloog

Meer inspiratie?

Via m'n mail deel ik regelmatig stukken en boeken die over deze thema's gaan.


Schrijf je in voor m'n updates, die ik max. 2x per maand schrijf tot aan de verschijning van het boek. 

Ik respecteer jouw privacy. Lees hier mijn privacyverklaring.

Blijf op de hoogte!

Schrijf je in voor de regelmatige mails (max. 2 per maand) tot aan de verschijning van het boek

Ik respecteer jouw privacy. Lees hier mijn privacyverklaring.

GERKO TEMPELMAN  //  filosoof, theoloog


Als ZZP-filosoof leg ik de boel graag helder uit. Zelfs als ik er zelf de ballen van begrijp. Juist dan eigenlijk. Ik reis er als docent heel het land voor door (kijk maar in m'n agenda).


Het gaan dan vaak over ideeëngeschiedenis: hoe het komt dat mensen denken zoals ze denken. Jij en ik bijvoorbeeld. Donald Trump ook. Maar ook islamieten in het middeleeuwse Arabische Rijk. Superboeiend. Ook echt trouwens.

Gerko Tempelman